Eşzamanlı Konum Analizinde Yanıltıcı Sinyaller Nasıl Ayıklanır?

Cezai soruşturmalarda, organize suç örgütlerinin izlenmesinde veya şüpheliler ile örgüt üyelerinin arasındaki gizli bağlantıların tespitinde en güçlü adli bilişim argümanlarından biri Eşzamanlı Konum Analizi (Co-Location Analysis) sürecidir. Şüphelilerin aynı suçu işledikleri veya gizli bir buluşma gerçekleştirdiklerine dair tanık beyanlarını teknik olarak çürütmek veya doğrulamak ancak HTS ve CDR kayıtlarındaki ortak baz istasyonu çakışmalarının analiz edilmesiyle mümkündür.

"Ortak Baz" Eşleştirmesinde Bilinmesi Gereken Sınırlar

Savcılık veya emniyet güçlerinden gelen HTS ve CDR (Call Detail Record) verilerinde, belirli bir saatte (örneğin 02:14:11) iki farklı şahsın (Hedef A ve Hedef B) aynı X kodlu baz istasyonundan (Cell ID) veya BTS (Base Transceiver Station) kulesinden sinyal üretmiş olması, Yargıtay standartlarında kesinlikle tamamen aynı odada veya aynı sokakta bulunduklarını garantilemez. Sinyal yayılım fiziğinin doğası gereği dikkat edilmesi gereken alt kırılımlar bulunmaktadır:

• Fizyolojik Kapsama Karesi (Coverage Area): Makro seviyedeki istasyonlar yüzlerce metreden kilometrelerce alanlara (kırsalda 15-20 km'ye kadar) radyo frekansı (RF) yayarlar. Sinyal veren iki hedeften biri istasyonun kuzeyindeki A mahallesindeyken diğeri doğusundaki B mahallesindeki evinde oturuyor olabilir. Bu duruma Yanıltıcı Baz Çakışması denir.
• Sektör / Azimuth Değerleri Analizi: Hücre ve baz istasyonu antenlerinin fiziksel yönelimi vardır (Örn. Sektör 1: 0-120 derece, Sektör 2: 120-240 derece). İki şahıs aynı direkten (kule) sinyal alsa bile her iki numara zıt açılara bakan farklı sektörlere bağlı olabilir. Sektör (Azimuth) analizi yapılmadan aynı baz diyen raporlar teknik olarak kusurludur.
• Sinyal Geçişi ve Yansıma (Handover / Ping-Pong): Kalabalık metropol noktalarında binaların yüksekliği veya o anlık hücredeki kapasite doluluğu sebebiyle cihaz, en yansıma yapmayan uygun uzaklıktaki başka bir baza veya 4G/3G şebekesine otomatik devredebilir.

Kusursuz Bir Eşzamanlı Konum Eşleştirmesi Nasıl Yapılır?

Sinyalleri bir standarda oturtmak ve bilirkişi raporunda (CMK madde 67 uyarınca) savunulabilir bir argüman yaratmak adına detaylı teknik konumlandırmaya girilmesi zaruridir. Şu analiz parametrelerine dikkat edilmelidir:

1. Aralıklı Rota Analizi (Ardışıklık Testi): Sadece çakışma yapılan tek bir saniyenin dışına çıkılıp, iki numaraya ait "30 dakika önceki ve 30 dakika sonraki" baz istasyonu geçiş güzergahlarının paralellik gösterip göstermediği saptanmalıdır. Eğer iki şahıs farklı ilçelerden yola çıkıp aynı baz istasyonuna geldilerse ve sonra tekrar farklı ilçelere dağıldılarsa bir araya gelme (buluşma) ihtimali yüzde 90'ın üzerindedir.
2. Zaman Eşiğinin Optimizasyonu (Time-Delta Filtresi): Kişilerin istasyona giriş farklarının milisaniyeler mi, 1 dakika mı yoksa 20 dakika mı olduğu saptanmalı, tolerans süresi olay bazlı daraltılmalıdır. Adli Bilişim standartlarında genellikle bu eşik (Delta-T) < 5 Dakika olarak ayarlanır.
3. Hücre Solunumu (Cell Breathing): CDMA/UMTS (3G ve 4G) trafik kapasitesinin yüksek olduğu saatlerde (peak hours) çevresel istasyonların yayın gücünü daraltıp arttırdığı "Hücre Solunumu" fenomeni göz ardı edilmemelidir. Gece yansıyan sinyal ile gündüz yansıyan sinyal birbirini tutmaz.

Milyonlarca Veri Arasında Mükemmel Eşleşmeyi Bulmak

Örneğin bir dosya kapsamında 6 aylık geriye dönük HTS analizi yapılması istendi. 2 farklı hedef şahsın, 6 ay içinde toplamda 30.000 satırlık verisi var. Bu 30 bin satırın içinde ikisinin de aynı dakika diliminde, aynı gün, aynı hücre (Cell) numarasına takılma ihtimalini manuel olarak (Excel VLOOKUP veya MATCH ile) bulmak neredeyse imkansızdır ve mutlaka gözden kaçan veriler olacaktır.